Laagwater IJssel steeds groter probleem: 'Een akeliger toekomstscenario dan hoogwater'

In dit artikel:

De IJssel staat volgens Rijkswaterstaat laag voor de tijd van het jaar. IJsselambassadeur Wim Eikelboom noemt de ontwikkeling zorgelijk, omdat Nederland de afgelopen jaren steeds vaker met langdurig laagwater te maken heeft, onder meer in 2018 en 2022. Volgens hem is daar minder op geanticipeerd dan op extreem hoogwater. Na de dreigende overstromingen van 1995 richtte het beleid zich vooral op dijkversterking en projecten als Ruimte voor de Rivier.

De IJssel ontvangt normaal ongeveer 12 procent van het Rijnwater, maar krijgt door veranderingen in de rivierbodem waarschijnlijk nog maar circa 10 procent. De bodem van de Waal is de afgelopen decennia ongeveer twee meter gedaald, waardoor die rivier bij laagwater relatief meer water aantrekt. Daardoor neemt de waterafvoer in de IJssel extra af.

De lage stand beperkt de scheepvaart: beroepsschepen kunnen vaak alleen met een deel van hun normale lading varen. Meerdere veerponten zijn al uit de vaart genomen, wat vooral commerciële exploitanten treft. Ook recreanten zien vooral stenige oevers. In de natuur daalt het grondwaterpeil en vallen nevengeulen droog, met gevolgen voor vissen, otters en andere dieren. Vooralsnog blijft de schade beperkt, maar langdurige droogte kan natuur en landbouw in de uiterwaarden zwaarder raken.

Ook Zwolle kan de gevolgen uiteindelijk merken. Via het Twentekanaal en de Sallandse watergangen wordt IJsselwater naar de Zwolse stadsgrachten aangevoerd. Als de droogte aanhoudt en minder water wordt ingelaten, kan het peil daar dalen. Eikelboom vindt de situatie extra opvallend omdat deze lage waterstand al in juli voorkomt, terwijl dat vroeger meestal pas in augustus of september gebeurde, midden in het groeiseizoen.