Roman & ELIZA in Theater Odeon: 'Dat mensen een relatie aangaan met een chatbot vind ik fascinerend'
In dit artikel:
Op 19 mei speelt de Ulrike Quade Company in Theater Odeon (Dommerholtzaal, Zwolle) Roman & ELIZA: A Digital Tragedy — een theatervoorstelling die rouw, kunstmatige intelligentie en menselijke emotie met elkaar verweeft. Regisseuse Ulrike Quade, die voor het interview in New York was vanwege een congres over technologie en AI, werkte voor dit project samen met prof. dr. Maaike Bleeker (Universiteit Utrecht) en haalt inspiratie uit haar achtergrond als actrice en poppenspeler.
De voorstelling is losjes gebaseerd op het echte verhaal van Roman Mazurenko: na zijn overlijden bouwde zijn vriendin een AI-chatbot zodat vrienden en familie nog met hem konden communiceren. Quade gebruikt dat voorbeeld als vertrekpunt voor een ‘thought experiment’ op toneel: bezoekers worden als het ware in de chatbot gezogen en krijgen via beeld, geavanceerde techniek, poppen en soundscapes een indruk van wat het zou doen met iemand om een overleden dierbare digitaal te herbeleven. Op het podium speelt acteurs Roman, terwijl actrice Hadewych Minis het gezicht en de stem geeft aan ELIZA, verwijzend naar de historische eerste chatbot.
Quade wil het publiek een veilige ruimte bieden om vragen te onderzoeken als: zou ik iemand digitaal willen voortzetten? Wat doet dat met rouwproces en realiteitsgevoel? Zij ziet zowel mogelijkheden als risico’s. Digitale nabootsingen kunnen, mits begeleid, helend functioneren—bijvoorbeeld in therapievormen—maar ze waarschuwt ook voor vervormde werkelijkheden en het gevaar om verlies te externaliseren. Daarom heeft ze het stuk wetenschappelijk onderbouwd en werkt ze samen met medische instellingen om potentieel gebruik en effecten te verkennen.
Uiteindelijk is Quades doel niet te waarschuwen tegen technologie, maar mensen aan te moedigen actief mee te denken en vorm te geven aan digitale ontwikkelingen. Ze benadrukt dat rouw innerlijk werk blijft en niet uitbesteed kan worden aan machines, en roept publiek op eigenaarschap te nemen over hoe AI in onze levens wordt geïntegreerd. De voorstelling begint 19 mei om 20.30 uur.