Steeds meer tekenbeten, maar Lyme blijft lastig te herkennen

In dit artikel:

In Zwolle staat op de Grote Markt een felgele Amerikaanse schoolbus als infopunt: vrijwilligers van Stichting Tekenbeetziekten geven er voorlichting over teken en tonen hulpmiddelen om teken veilig te verwijderen. Algemeen bestuurslid Bea Werner en een boswachter leggen bezoekers uit hoe je een teek uit de huid haalt; op tafels liggen een kunststof kaartje met een V-vorm, pincetten en bakjes met opgebaarde teken. De actie – aanvankelijk één dag onder de noemer ‘Broek in sokken’ – is dit jaar uitgebreid tot een hele week om meer mensen te bereiken.

De aanleiding is zorgwekkend: het RIVM registreerde in 2025 10.795 meldingen van tekenbeten, een stijging van 41 procent ten opzichte van 2024, terwijl het instituut schat dat het werkelijke aantal beten in Nederland ruim boven het miljoen ligt. Volgens het RIVM draagt ongeveer 20 procent van de teken de Lyme-bacterie en ontwikkelt circa 2 procent van de gebeten mensen de ziekte van Lyme; dat zou neerkomen op zo’n 27.000 nieuwe patiënten per jaar. Werner noemt die cijfers mogelijk nog aan de lage kant omdat veel gevallen niet typisch beginnen met een rode kring en huisartsen alleen periodiek registreren wat zij zien.

Onderzoekers van Tekenradar en Wageningen University wijzen klimaatverandering en hogere temperaturen aan als belangrijke oorzaken van de toename: zachtere winters en langere warme periodes maken tekenactiever gedurende meer maanden per jaar, en regen na droogte stimuleert hun activiteit. Lyme wordt veroorzaakt door Borrelia burgdorferi, een bacterie die teken kunnen opnemen bij kleine zoogdieren en vogels en vervolgens overdragen op mensen.

De ziekte is vaak lastig te herkennen. Klachten variëren van extreme vermoeidheid en wisselende spierpijnen tot nieuwe allergieën; niet iedereen krijgt de karakteristieke rode kring en tests geven niet altijd een duidelijk antwoord. Dat illustreert de casus van Paula Pieper: zij kreeg in 2022 een ontstoken plek op haar arm en werd aanvankelijk behandeld voor een muggenbult, maar jarenlange klachten leidden uiteindelijk in september 2024 tot een late Lyme-diagnose in het Radboudziekenhuis. Volledig herstel bleek niet mogelijk, maar erkenning bracht een omslag: Pieper krijgt nu revalidatie en leert haar energie beter te doseren.

De initiatiefnemers benadrukken dat voorlichting en bewustwording essentieel blijven: controleer je lichaam na buitenactiviteiten, draag waar mogelijk broek in de sokken en gebruik geschikte verwijderingsmiddelen. De bus in Zwolle is een kleinschalig begin van pogingen om meer mensen te bereiken en waarschuwen voor het groeiende risico in struiken, grasvelden en tuinen.