Talkshow 'Molukkers in Nederland' op Bevrijdingsfestival: Derde generatie maakt haar geschiedenis zichtbaarder

In dit artikel:

In 2020 richtten Dayenne Beroeatwarin (48) en Melissa Rahajaän (46) samen de werkgroep Molukkers Zwolle op uit eerbied voor hun opa’s die als KNIL-militairen dienden en om het Molukse verhaal door te geven. Tijdens het Bevrijdingsfestival in Zwolle traden zij op in de talkshow Molukkers in Nederland om aandacht te vragen voor een geschiedenis die in Nederland vaak onderbelicht blijft: de oorlog in Indië en de komst van Molukse veteranen en hun gezinnen naar ons land.

De vrouwen leggen uit dat veel Molukse KNIL-soldaten niet uit vrije wil naar Nederland kwamen maar verplicht en tijdelijk werden overgebracht, in de hoop op een onafhankelijke Republiek der Zuid-Molukken (RMS). Toen die belofte niet werd waargemaakt, bleef veel teleurstelling en pijn achter. Tegelijkertijd ontstond een cultuur van zwijgen binnen gezinnen: kinderen kregen vooral de mooie herinneringen mee, terwijl trauma’s, strenge opvoeding, spanningen en verslavingen vaak onbesproken bleven. Recente gesprekken en generatiewissels brengen die minder prettige kanten nu wél aan het licht.

De werkgroep heeft al concrete resultaten geboekt. In 2023 kregen de graven van Molukse KNIL-militairen in Zwolle een bijzondere status en werd op begraafplaats Bergklooster een monument geplaatst met een bijbehorende herdenking. Dayenne en Melissa willen nu doorpakken: scholen betrekken bij het monument, het adopteren zoals bij andere gedenkplaatsen, en activiteiten organiseren vanuit de Molukse kerk in Holtenbroek. De focus ligt vooral op de tweede en derde generatie, omdat de eerste generatie schaars wordt en jongeren het verhaal moeten blijven vertellen en levend houden.

Zichtbaarheid is een belangrijk thema. De Molukse gemeenschap wordt nog te vaak gereduceerd tot herinneringen aan de treinkapingen in de jaren zeventig. Dayenne en Melissa benadrukken dat veel Molukkers voor Nederland vochten en toch bij aankomst in Nederland vaak “oneervol” werden ontslagen en in voormalige werkkampen werden ondergebracht. Die geschiedenis draagt bij aan een bescheiden houding binnen de gemeenschap — het begrip malu hati (schaamte/terughoudendheid) — waardoor veel Nederlanders weinig weten over de echte achtergrond van Molukse families. Een anekdote tijdens een presentatie illustreert dat: een man van zestig dacht tot zijn schaamte dat Molukkers asielzoekers waren.

De beiden pleiten voor meer onderwijs over de Indische oorlog en de rol van Molukse KNIL-militairen, en voor een prominenter plaats bij herdenkingen zoals de Indië-herdenking op 15 augustus en ook aanwezigheid op 5 mei. Zij zien dat de derde generatie zich steeds vaker uitspreekt — door te publiceren, organiseren en zichtbaar zijn — en willen die beweging ondersteunen.

Dayenne, Melissa en collega Nico Konjanan vertellen hun verhaal op 5 mei tijdens het Bevrijdingsfestival in het Wereldpaviljoen van Park de Wezenlanden (15.15–15.45 uur). Wie meer wil weten kan de door de werkgroep gemaakte filmpjes en presentaties bekijken.