Van live-locaties delen tot een blokje omlopen: hoe veilig voelt Zwolle voor vrouwen?

In dit artikel:

In Zwolle passen veel vrouwen dagelijks hun gedrag aan uit angst in de openbare ruimte: routes vermijden, live-locatie delen, muziek uitzetten of sleutels tussen de vingers houden. Dat blijkt uit een lokale enquête onder 125 vrouwen; ruim twee derde zegt zich anders te gedragen als ze alleen is. Vooral in het donker voelen vrouwen zich onveilig (64% ’s avonds, 75% ’s nachts). Station Zwolle, Holtenbroek en Park de Wezenlanden worden daarbij het vaakst genoemd, naast donkere steegjes en tunnels.

De problematiek staat sinds de landelijke verontwaardiging na de moord op de 17-jarige Lisa in Abcoude hoger op de gemeentelijke agenda. In september 2025 nam de Zwolse raad al de motie ‘De straat is ook van ons’ aan; in januari 2026 volgde de motie ‘Veiligheid is meer dan licht – vrouwvriendelijke inrichting van de Singel’. Die laatste vraagt dat het perspectief van vrouwen structureel meespeelt bij ontwerpkeuzes in de openbare ruimte. Politici benadrukken dat veel plannen nog in een beginfase verkeren: er wordt onderzocht waar vrouwen zich onveilig voelen en hoe die inzichten kunnen doorwerken in gebiedsontwikkelingen.

Deskundigen wijzen erop dat het ontwerp van openbare ruimte traditioneel vanuit een mannelijke blik is ontstaan, waardoor sociale controle en gebruikswijzen voor vrouwen anders uitpakken. Stedenbouwkundigen verwijzen naar het principe ‘eyes on the street’ — plekken waar mensen elkaar kunnen zien en daarmee voor veiligheid zorgen — maar erkennen dat recente gebeurtenissen het debat hebben aangewakkerd. Landschapsarchitect Hanneke Beijleveld pleit voor meer representatie in ontwerpbureaus en gerichte participatie van groepen die nu vaak over het hoofd gezien worden.

Onderzoek op nationaal niveau ondersteunt het beeld dat vooral jonge vrouwen zich vaak onveilig voelen: HCSS meldt dat 86% van vrouwen tussen 18 en 34 jaar zich soms tot vaak onveilig voelt en 40% te maken krijgt met seksistische opmerkingen. CBS-cijfers uit 2025 tonen dat 44% van vrouwen in stedelijke gebieden weleens omloopt of rijdt om veiligheidsredenen, tegen 21% in landelijke gebieden. Het gemeentelijke Buurt-voor-Buurt Onderzoek 2024 laat zien dat 27% van de Zwollenaren zich wel eens onveilig voelt; vrouwen vaker dan mannen (28% vs. 15%).

Onderzoekers zoals Eva Kwakman waarschuwen dat fysieke maatregelen zoals verlichting alleen het symptoom aanpakken; diepere maatschappelijke oorzaken — genderongelijkheid, cultuur en gedrag — moeten ook worden aangepakt. Haar kernboodschap: “Geen enkele hoeveelheid verlichting zal het patriarchaat opheffen.” Concluderend: Zwolle maakt beleidsmatige stappen en meer politieke aandacht voor vrouwenveiligheid, maar de vertaling naar concrete, effectieve maatregelen en het aanpakken van onderliggende sociale structuren blijft een volgende, noodzakelijke fase.