Zwolle kijkt naar discriminatietoets, andere gemeenten blijven afwachtend

In dit artikel:

Minister Hugo Heerma van Binnenlandse Zaken wil dat gemeenten vaker de discriminatietoets gaan gebruiken, een instrument dat na het toeslagenschandaal is ontwikkeld om risico’s op discriminatie en racisme in beleid en uitvoering op te sporen. De toets brengt in interactieve sessies in kaart waar vooroordelen, processen of zelfs algoritmes kunnen leiden tot ongelijke behandeling, waarna een actieplan volgt om die risico’s te verkleinen.

1Zwolle vroeg gemeenten in de regio of zij met de toets aan de slag gaan, maar de animo blijkt beperkt. Alleen Zwolle zelf reageerde inhoudelijk: de gemeente wil bekijken of de toets een plek kan krijgen in de uitvoeringsagenda voor diversiteit en inclusie. Hattem zegt er niet actief mee bezig te zijn; Kampen en Zwartewaterland gaven geen reactie.

Heerma noemt de toets belangrijk omdat discriminatie door de overheid volgens hem grote schade aanricht, niet alleen voor slachtoffers maar ook voor het vertrouwen in de overheid. Om gemeenten te ondersteunen heeft de Vereniging van Nederlandse Gemeenten subsidie gekregen voor de invoering.

Uit een pilot in Arnhem blijkt waarom de toets relevant kan zijn: daar kwam naar voren dat adresonderzoek, waarbij gemeenten controleren of inwoners op het juiste adres staan ingeschreven, risico’s op indirecte discriminatie kan bevatten. Medewerkers kunnen daarbij onbewust afgaan op ervaring of aannames over een pand of bevolkingsgroep.

Zwolle erkent dat discriminatie ook bij adresonderzoek een risico is, maar ziet op dit moment geen aanwijzingen dat het probleem daar groter is dan elders. De gemeente wijst erop al langer te werken aan inclusie, onder meer via onderzoek naar institutioneel racisme, trainingen voor medewerkers en gedragsregels voor boa’s.

De Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme benadrukt intussen dat een structurele aanpak nodig is: alleen bewustwording is niet genoeg, gemeenten moeten medewerkers actief helpen met training, reflectie en het bespreekbaar maken van vooroordelen.