Zwolle ontrafeld #2: Oudste gevelsteen van Zwolle: 'Abrahams schoot'

In dit artikel:

Aan de buitenmuur van de Grote of Sint-Michaëlskerk in Zwolle, aan de Korte Ademhalingssteeg, bevindt zich ‘Abrahams schoot’, vermoedelijk de oudste gevelsteen van de stad. De halfronde rode zandstenen steen dateert uit ongeveer 1300 en toont een grote, bebaarde figuur met opgeheven handen en drie kleinere figuren met aureolen in zijn schoot.

De voorstelling wordt meestal geïnterpreteerd als Abraham die de zielen van overledenen ontvangt in de rustplaats van het paradijs. Daarmee verwijst de steen naar het Bijbelverhaal van de rijke man en Lazarus en naar de kerk als toegang tot het eeuwige leven. De Latijnse tekst op de steen betekent vrij vertaald: ‘Een plaats als dit huis verschaft het loon des levens: komt!’

Toch staat niet vast wie precies zijn afgebeeld. Onderzoeker Ralph Ligtenberg stelde in 1918 dat de grote figuur God de Vader kon zijn, met Petrus, Christus en Johannes in zijn schoot. Het opgeheven handgebaar lijkt eerder een traditioneel christelijk zegeningsgebaar met twee vingers dan een verwijzing naar het getal zeven.

Waarschijnlijk was de steen onderdeel van een Romaanse voorganger van de huidige gotische kerk, die grotendeels tussen 1370 en 1452 werd gebouwd. Later werd hij ingemetseld in de buitenmuur van het koor. Een Zwolse legende zegt dat de figuur een bouwmeester en de drie kleinere figuren zijn kinderen voorstellen, maar daarvoor is geen historisch bewijs.